σελφ σερβις - Αφηρημένες και πραγματικές δυνατότητες της ελληνικής οικονομίας

Κυριακή, 17 Νοεμβρίου 2019

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Οικονομία

Αφηρημένες και πραγματικές δυνατότητες της ελληνικής οικονομίας

1 Οκτωβρίου 2019 | 09:44 Γράφει ο Αλέξανδρος  Πεστιμαλτζόγλου Topics: Αγορά

Οι δυνατότητες ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας είναι στο επίκεντρο των συζητήσεων εδώ και πολλά χρόνια. Θεωρητικώς η διάκριση μεταξύ αφηρημένης και πραγματικής δυνατότητας είναι σαφής: Η πραγματική δυνατότητα έχει όρια, όπως η διάνοια, αποβλέποντας να θεμελιώσει την αναγκαιότητα ως προς την πραγματικότητα του αντικειμένου της, ενώ η αφηρημένη δυνατότητα είναι απεριόριστη, όπως η φαντασία –ταυτόχρονα δεν έχει σχέση τόσο με το αντικείμενο που εξηγείται όσο με το υποκείμενο που το εξηγεί…

Σύμφωνα με την κυρίαρχη οικονομική σκέψη, τα χρόνια προβλήματα της ελληνικής οικονομίας ανακλούν δυσαρμονίες συσσωρευμένης έντασης μέσα στον χρόνο, που ενδεχομένως έχουν μεγαλύτερη σημασία από προβλήματα, τα οποία ανακλούν τη συγκυρία. Κατά την ανάγνωση αυτή οι δυνατότητες αντιμετώπισης των χρόνιων προβλημάτων απαιτούν ως αναγκαία συνθήκη τη διαμόρφωση καλύτερων θεσμών κρατικής και κοινωνικής οργάνωσης, αφού η οικονομική δραστηριότητα ασκείται αποδοτικότερα σε καθεστώς καλής θεσμικής λειτουργίας. Η καλή θεσμική λειτουργία κατ’ αρχήν σχετίζεται με τον βαθμό προστασίας των δικαιωμάτων της ιδιοκτησίας, η οποία συνδέεται με τη σταθερότητα του φορολογικού συστήματος. Ακολούθως, διαμεσολαβείται από την αποτελεσματική και γρήγορη απονομή δικαιοσύνης, την εμπιστοσύνη στον κρατικό μηχανισμό και το πολιτικό σύστημα, τη συνεργασία των κοινωνικών εταίρων, την κοινωνικοπολιτική σταθερότητα και ασφάλεια, την καλή λειτουργία του δημόσιου τομέα χωρίς γραφειοκρατία και με διαφάνεια. Από την άλλη πλευρά, τα οργανικά προβλήματα του οικονομικού συστήματος, η χρόνια ύφεση καθώς και οι πολιτικές που εφαρμόστηκαν για την έξοδο από αυτήν, έχουν μικρότερη βαρύτητα από τις προηγούμενες μεταβλητές, αφού έτσι κι αλλιώς εκλαμβάνονται ως δεδομένης ολκής.

Το εκσυγχρονιστικό αναπτυξιακό αφήγημα
Από την προαναφερόμενη συλλογιστική αντλεί τη σημασία της η εκσυγχρονιστική αφήγηση της νέας κυβέρνησης. Τα πρώτα δέκα νομοσχέδιά της αφορούν τις δυνατότητες υλοποίησης ενός νέου αποδοτικού και ανταγωνιστικού μοντέλου ανάπτυξης, που προωθεί: ένα νέο επιτελικό κράτος, ένα νέο φιλοεπειχηρισιακό φορολογικό πλαίσιο, την επιτάχυνση των εθνικών και διεθνών επενδύσεων, την ιδιωτικοποίηση της αγοράς ενέργειας και του τομέα των μεταφορών, την αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας, τον εκσυγχρονισμό της πτωχευτικής διαδικασίας εταιρειών, τον εκσυγχρονισμό και την ψηφιοποίηση της δημόσιας διοίκησης, την αλλαγή του συστήματος δικαιοσύνης, την προώθηση της κοινωνικής αυστηρότητας στο όνομα της διαφάνειας και της προστασίας του πολίτη, καθώς και αλλαγές στους τομείς της εκπαίδευσης, της υγείας και της αγροτικής ανάπτυξης.

Ο οδικός χάρτης της οικονομικής ανάπτυξης που χαράσσει η νέα κυβέρνηση έτυχε της ενθουσιώδους υποδοχής των επιχειρηματιών της χώρας. Άλλωστε, ο κυβερνητικός σχεδιασμός για την «αναγέννηση» της ελληνικής οικονομίας έχει λάβει διαχρονικά υπόψιν τις επισημάνσεις και τις κατευθύνσεις των επιχειρηματικών κέντρων τεκμηρίωσης. Βεβαίως το ερώτημα που εκκρεμεί προς απάντηση είναι αν η αναγκαιότητα της εν λόγω πολιτικής προκύπτει από την πραγματικότητα των παθογενειών της ελληνικής οικονομίας ή από υποκειμενικές απόψεις και συγκεκριμένα επιχειρηματικά συμφέροντα. Πάντως, σύμφωνα με τις δεξαμενές σκέψης του επιχειρηματικού κόσμου, τα βασικά προβλήματα της ελληνικής οικονομίας εντοπίζονται: α) στη χρόνια ύφεση και τα υψηλά επίπεδα ανεργίας, β) στη μείωση της ιδιωτικής επενδυτικής δραστηριότητας και την ταυτόχρονη αύξηση της ιδιωτικής κατανάλωσης, γ) στη μη βιωσιμότητα του δημοσίου χρέους αλλά και του συνταξιοδοτικού / ασφαλιστικού συστήματος, δ) στην έλλειψη σταθερού φορολογικού συστήματος, ε) στη στρεβλή σχέση ιδιωτικού και δημοσίου τομέα, στ) στη μη αξιοποίηση των ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων της χώρας και την απουσία εξαγωγικού σχεδιασμού, ζ) στη μη σχεδιασμένη μεταναστευτική πολιτική, ώστε να ενσωματώνονται οι προσφυγικές ροές με επωφελή τρόπο για την ελληνική οικονομία, η) στην κακή ποιότητα των τομέων της υγείας και της παιδείας και θ) στην κακή ποιότητα των θεσμών κοινωνικής οργάνωσης. Με βάση αυτά και υπό την προϋπόθεση της παραδοχής πως οι ρίζες των προβλημάτων της ελληνικής οικονομίας ανάγονται στη χρόνια αναβολή των απαιτούμενων σχετικών μεταρρυθμίσεων, η καλή λειτουργία του κοινωνικό-οικονομικού συστήματος διαμορφώνει τα κίνητρα για την ανάπτυξη, την αποταμίευση, την επένδυση, τη μόρφωση, την καινοτομία, όπως και την εκπλήρωση των ατομικών (φορολογικών και λοιπών) υποχρεώσεων καθενός. Κατά συνέπεια οι πρώτες παρεμβάσεις της κυβέρνησης ανταποκρίνονται στις υφιστάμενες συνθήκες.

Ανεπιτυχείς οι δοκιμές
Το προαναφερόμενο διεθνώς κυρίαρχο μοντέλο ανάλυσης θεμελιώνεται σε οικονομικές μεταρρυθμίσεις, σε συναρτήσεις και σε σχέσεις των οικονομικών φαινομένων (π.χ. την κατίσχυση των ιδιωτικών σχέσεων στην πλειονότητα των τομέων της οικονομίας, τη σημασία της κατανάλωσης, τη σύνδεση του μισθού με την παραγωγικότητα, την αποστολή της εργασίας και το ρόλο του κέρδους κ.λπ.), που αποτελούν, σύμφωνα με επιφανείς οικονομολόγους όπως ο An. Mueller, συνθετικούς a priori συλλογισμούς κατ’ ανάγκη αληθείς και πληροφοριακού χαρακτήρα, που δεν επιδέχονται παραποίηση κατά το εμπειρικό υπόδειγμα, επειδή είναι αληθινοί από μόνοι τους, άρα δεν χρειάζονται την εμπειρική επαλήθευση. Στο πλαίσιο αυτό, η αναφορά σε εμπειρικά γεγονότα υποτίθεται πως χρησιμεύει απλώς ως απεικονιστικό παράδειγμα, όχι ως δήλωση αρχών. Κατά συνέπεια μπορεί κάποιος να τους αγνοεί, αλλά όχι να τους αλλάξει. Ωστόσο, επειδή στην οικονομία δεν δρουν τυφλές δυνάμεις αλλά άνθρωποι, οι οικονομικοί συλλογισμοί διαμορφώνονται και εμπειρικά (συνθετικά) και κατανοούνται μέσω της ανάλυσης των όρων τους (αναλυτικά). Σε αυτό το πλαίσιο, η κυρίαρχη νεοκλασική οικονομική ερμηνεία και πρακτική αναφορικά με την ανάπτυξη της Ελλάδας, μαζί με τις επί μέρους παραλλαγές της, που κριτικάρουν τον «καθαρό» νεοφιλελευθερισμό, προτείνοντας νέα συμβόλαια απασχόλησης, ανάπτυξης και κοινωνικής συνοχής με μέση αύξηση των μισθών και των κοινωνικών δαπανών (αύξηση της ζήτησης), έχουν δοκιμαστεί ανεπιτυχώς και επανειλημμένα από το 1973 και ένθεν. Ειδικότερα, αρχικά στο μεταπολιτευτικό τοπίο οι κεϋνσιανές πολιτικές κρατικής ρύθμισης και εισοδηματικής αναδιανομής παρά τις επιμέρους επιτυχίες δεν κατάφεραν να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες των οικονομικών κρίσεων. Κατόπιν το 1985 στην κορυφή της ατζέντας υιοθετήθηκαν πολιτικές αναδιάρθρωσης, ενισχυμένες από την ένταξη της χώρας στην ΕΟΚ, που επιδότησαν ιδιωτικά κεφάλαια και «προβληματικές» επιχειρήσεις. Στο ίδιο πλαίσιο, πραγματοποιήθηκε πιστωτική και νομισματική επέκταση, επιχειρήθηκε να προστατευτούν τα εγχώρια κεφάλαια από τον ανταγωνισμό με υποτιμήσεις και μετατοπίστηκαν τα βάρη της κρίσης στους μισθούς. Πάλι όμως η συνολική κερδοφορία της οικονομίας δεν μπόρεσε να ανακάμψει. Στη δεκαετία του ’90, στο πλαίσιο του στόχου ένταξης της οικονομίας μας στην ευρωζώνη, υιοθετήθηκαν πολιτικές ιδιωτικοποιήσεων, περικοπών της κοινωνικής ασφάλισης, ευνοϊκής φορολόγησης των επιχειρήσεων και των πλούσιων στρωμάτων, απορρύθμισης των εργασιακών σχέσεων και εισαγωγής των ελαστικών μορφών εργασίας. Και πάλι, όμως, οι εν λόγω αναδιαρθρώσεις δεν κατάφεραν να ανατάξουν αποτελεσματικά τη διαδικασία της παραγωγής. Οι ιδιωτικοποιήσεις παρείχαν μεν νέα πεδία κερδοφορίας, αλλά η απομάκρυνση του κράτους από στρατηγικά πεδία οδήγησε σε σοβαρά προβλήματα ρύθμισης και συντονισμού. Η διεθνοποίηση και το άνοιγμα της οικονομίας (Βαλκάνια, Ανατολική Ευρώπη) λειτούργησαν μεν ως παράγων αντιστάθμισης της πτώσης των κερδών, αλλά σύντομα εξάντλησαν τη δυναμική τους. Έτσι, το 2008 η κρίση χτύπησε τη χώρα ακόμα μια φορά, και εκδηλώθηκε με υψηλά δημόσια ελλείμματα, υψηλά εξωτερικά ελλείμματα και υψηλό δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ.

Η τιμωρητική διάθεση των προγραμμάτων εξόδου από την κρίση κατέστησε κατά γενική ομολογία τις λύσεις αναποτελεσματικές. Έτσι, παρά την έξοδο από τα μνημόνια και τη βελτίωση των οικονομικών δεικτών το 2018 και 2019 η κατάσταση της ελληνικής οικονομίας (των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών) κρίνεται ακόμα μια φορά προβληματική και ως εκ τούτου επέβαλε τα νέα πλην παλαιάς κοπής καλοκαιρινά νομοθετήματα της καινούριας κυβέρνησης…

Εν κατακλείδι
Αν τα κυβερνητικά μέτρα θεμελιώνονται στην πραγματική κίνηση της ελληνικής οικονομίας και προκύπτουν ως αναγκαίες συνθήκες για την αντιμετώπιση των δομικών προβλημάτων του υπάρχοντος τρόπου παραγωγής, τότε η ελληνική οικονομία θ’ αναπτυχθεί στο σύνολό της, οπότε η αφηρημένη δυνατότητα ανάπτυξης θα γίνει πράξη για επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Αν όμως τα εν λόγω μέτρα απηχούν επαναλαμβανόμενα ιδεοληψίες της κυρίαρχης σχολής οικονομικής σκέψης περί ανάπτυξης, ας ελπίσουμε ο Θεός της χώρας περί τα οικονομικά ν’ αποδειχθεί μεγάλος!

σελφ σερβις (T. 497)
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Δείτε ακόμη...

Οι πιο δημοφιλείς ειδήσεις σήμερα

Αυτοί που διάβασαν αυτό διάβασαν επίσης

Τα πιο δημοφιλή Topics

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Συνεντεύξεις / Πρόσωπα

 
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Topics

Αγορά

Τεχνολογία

Τρόφιμα/Ποτά

Ενέργεια/Περιβάλλον

Μεταφορές/Logistics

Εκπαίδευση

Υγεία/Ομορφιά

Ευρωπαϊκή Ένωση

©2019 Boussias Communications, all rights reserved. Κλεισθένους 338, 153 44 Γέρακας, info@boussias.com, Τ:210 6617777, F:210 6617778

ATCOM PRODUCTION