σελφ σερβις - Νέα οικονομική κρίση, νέες μεταλλάξεις στην αγορά εργασίας

Τετάρτη, 28 Οκτωβρίου 2020

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Οικονομία

Νέα οικονομική κρίση, νέες μεταλλάξεις στην αγορά εργασίας

21 Ιουλίου 2020 | 10:06 Γράφει ο Αλέξανδρος  Πεστιμαλτζόγλου Topics: Αγορά,Εργασία

Η κρίση του 2008 κατά την κυρίαρχη ανάλυση έδωσε την αφορμή που ζητούσε η ελληνική οικονομία, προκειμένου να αντιστραφεί η χρόνια προβληματική δημοσιονομική ανισορροπία της σε παραγωγική τροχιά κυκλικής, διατηρήσιμης ανάπτυξης, οπότε οι σχετικές μεταρρυθμίσεις συνδέθηκαν με μια «αλλαγή παραδείγματος» υπέρ της πλήρους κυριαρχίας του ιδιωτικού τομέα σε όλες τις σφαίρες της οικονομικής και κοινωνικής ζωής. Αναγκαία για την επιτυχία του κρίνεται πάλι τώρα υπό το φάσμα των επιπτώσεων της νέας οικονομικής κρίσης η λειτουργία μιας περαιτέρω ευέλικτης και αποτελεσματικής αγοράς εργασίας.

Oι διαπλεκόμενες επιπτώσεις των δύο οικονομικών κρίσεων μόλις σε μια δεκαετία θα φανούν αθροιστικά μακροπρόθεσμα. Ωστόσο, σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις του ΔΝΤ, η πανδημία τροφοδοτεί μια πιο οδυνηρή συρρίκνωση της οικονομικής δραστηριότητας από αυτήν που ακολούθησε το κραχ του 2008. Συγκεκριμένα, προβλέπει πως το παγκόσμιο ΑΕΠ το 2020 θα παρουσιάσει ύφεση -3% αντί ανάπτυξης 3,3%, όπως εκτιμούσε σε προηγούμενη έκθεσή του. Ειδικότερα προβλέπει ύφεση -7,5% για την Ευρωζώνη, -1% για τις αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες, ενώ εκτιμά πως το παγκόσμιο εμπόριο θα υποχωρήσει κατά 11%.

Δυσοίωνα είναι τα σενάρια και για την Ελλάδα, η οποία δεν πρόλαβε να βγει από τη δίνη των μνημονίων και ξαναμπαίνει σε καραμπινάτη ύφεση, αν όχι και σε περιπέτειες νέων προγραμμάτων προσαρμογής. Σύμφωνα με έρευνα της «Διανέοσις», το Citigroup προβλέπει πως το ΑΕΠ της Ελλάδας το 2020, και μόνον ύστερα από δέκα εβδομάδες lockdown, θα συρρικνωθεί κατά 4,4%, η ΤτΕ προβλέπει ύφεση 4%, η Morgan Stanley μείωση του ΑΕΠ κατά 5,3%, ο ΟΟΣΑ μείωση του ετήσιου ΑΕΠ της χώρας περίπου κατά 3% για κάθε μήνα συνολικής διάρκειας του lockdown, ενώ αντίστοιχες προβλέψεις δημοσιοποίησαν κι άλλοι διεθνείς οίκοι αξιολόγησης. Η ελληνική κυβέρνηση, βάσει των λεγομένων του υπουργού Οικονομικών, εκτιμά ότι φέτος η ύφεση θα είναι βαθιά, 5% έως 10%, σύμφωνα και με τις πρόσφατες εκτιμήσεις της Κομισιόν, και ανάλογη με αυτήν της ΕΕ. Είναι φανερό πως σημαντικοί κλάδοι της ελληνικής οικονομίας όπως ο τουρισμός, το εμπόριο, η ναυτιλία και οι εξαγωγές, θα μπουν σε τροχιά συρρίκνωσης, με πολυεπίπεδες συνέπειες στην αγορά εργασίας.

Το κρημνώδες τοπίο των εργασιακών σχέσεων
Οι αναμενόμενες μεταλλάξεις στην αγορά εργασίας, λόγω της νέας οικονομικής κρίσης, αφορούν τόσο τον όγκο της απασχόλησης και το επίπεδο των μισθών όσο και τις αλλαγές στις εργασιακές σχέσεις. Σε παγκόσμιο επίπεδο η ILO εκτιμά πως φέτος θα χαθούν 1,25 δισ. θέσεις εργασίας ή διαφορετικά θα πληγεί περίπου το ένα τρίτο των εργαζομένων στους κλάδους εντάσεως εργασίας. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΙΝΕ της ΓΣΕΕ, η δεδομένη κάμψη της οικονομικής δραστηριότητας φέτος θα επηρεάσει δραματικά την εγχώρια αγορά εργασίας, αφού το 31,6% των μισθωτών συγκεντρώνονται στους κλάδους του εμπορίου, της εστίασης, της παροχής καταλύματος, της αποθήκευσης και των μεταφορών.

Σημειώνουμε ότι ήδη η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτίμησε πως το ποσοστό ανεργίας στην Ελλάδα το 2020 θα ανέλθει στο 19,9% και το ΔΝΤ το προσδιόρισε στο 22%. Σχετικά το ΙΝΕ της ΓΣΕΕ αναπτύσσει τρία σενάρια διαβαθμισμένης αισιοδοξίας συναρτώμενα με την εξέλιξη του ΑΕΠ, υπολογίζοντας το ποσοστιαίο μέγεθος της ανεργίας μεταξύ 19,2% και 21,6%. Βάσει του πληροφοριακού συστήματος ΕΡΓΑΝΗ, κατά το μήνα Μάρτιο καταγράφηκε σοβαρή μείωση της μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα, καθώς προέκυψε αρνητικό ισοζύγιο προσλήψεων-αποχωρήσεων κατά 41.903 θέσεις εργασίας –πρόκειται για τη χαμηλότερη καταγεγραμμένη επίδοση του ισοζυγίου σε αυτό το μήνα από το 2001 μέχρι σήμερα. Επίσης, σύμφωνα με την ΠΝΠ της 1ης Μαΐου, 45 μέρες μετά την επανεκκίνηση της οικονομίας απελευθερώνονται στην ουσία οι απολύσεις, με ό,τι αυτό σημαίνει για την εκτίναξη της ανεργίας.

Αναφορικά με το μισθολογικό καθεστώς, αυτό ήδη έχει επιδεινωθεί. Σύμφωνα με την έρευνα του ΙΝΕΜΥ της ΓΣΕΒΕΕ, το 77% των επιχειρήσεων που ανέστειλαν μερικώς ή πλήρως τη δραστηριότητά τους, προχώρησαν σε αναστολή των συμβάσεων εργασίας, με αποτέλεσμα οι εργαζόμενοι σε αυτές να αμειφτούν με το έκτακτο επίδομα των 800 ευρώ για 45 μέρες. Στους βαρύτερα πληττόμενους κλάδους η αναστολή εργασίας θα συνεχιστεί όσο το επιτρέπει ο νόμος, δηλαδή ως τον Σεπτέμβριο. Στο μεταξύ, η δυσμενής κατάσταση πριν την υγειονομική κρίση, δηλαδή της αδυναμίας του μηνιαίου εισοδήματος (μισθού ή σύνταξης) να καλύπτει τις ανάγκες όλου του μήνα στο 46% των νοικοκυριών, εκ προοιμίου θα επιδεινωθεί από την ήδη αποφασισμένη χρονική μετάθεση της αύξησης του κατώτατου μισθού το 2021.

Εξάλλου, το οικονομικό επιτελείο προωθεί ένα μοντέλο «ενίσχυσης» της εργασίας (ΣΥΝ-ΕΡΓΑΣΙΑ) μέσω του Κοινοτικού ταμείου SURE, ύψους 1 δισ. ευρώ, μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου του 2020, στο πλαίσιο του οποίου το κράτος θα επιδοτεί σε ποσοστό 40%-60% τον μισθό του εργαζομένου στον ιδιωτικό τομέα, εφόσον προηγουμένως έχει μετατραπεί η σύμβαση εργασίας του από σταθερή σε εκ περιτροπής εργασία. Πρακτικά αυτό σημαίνει «μισός μισθός-μισή δουλειά» ή μείωση του μισθού τουλάχιστον κατά 20%, εφόσον ο εργαζόμενος θα εντάσσεται τυπικά σε καθεστώς εκ περιτροπής εργασίας. Το σχετικό μοντέλο «ευελιξίας» της εργασίας, σε συνδυασμό με την εμπέδωση και διάδοση της τηλεργασίας, τις ποικίλες αναπροσαρμογές του εργάσιμου χρόνου (outsourcing κ.ά.), καθώς και την άρση των περιορισμών στις διάφορες μορφές προσωρινής απασχόλησης, οριοθετεί ένα ποιοτικά και ποσοτικά νέο τοπίο εργασιακών σχέσεων.

Ενδεικτικά, τον περασμένο Απρίλιο, σύμφωνα με το σύστημα ΕΡΓΑΝΗ, διαπιστώθηκε σχεδόν ο δεκαπλασιασμός (σε σχέση με το 2019) των μετατροπών από κανονική σε εκ περιτροπής σύμβαση εργασίας, καθώς μετρήθηκαν 5.577 μετατροπές (4.206 κατόπιν συμφωνίας εργαζομένου-εργοδότη και 1.371 κατόπιν μονομερούς απόφασης του εργοδότη) έναντι 597 τον Απρίλιο του 2019.

Από αυτές τις απόψεις το συμπέρασμα του ΙΝΕ της ΓΣΕΕ πως «μια μείωση της απασχόλησης και των αμοιβών και μια αύξηση της υποαπασχόλησης και των επισφαλών μορφών εργασίας θα μειώσουν το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και θα αποδομήσουν τη θετική επίδραση της καταναλωτικής δαπάνης και της εγχώριας ζήτησης στο ΑΕΠ», είναι βέβαιο ότι θα επιβεβαιωθεί στο «καλάθι» αγορών του σούπερ μάρκετ…

Αμφιλεγόμενες πολιτικές, αμφισβητούμενα αποτελέσματα
Οι προαναφερόμενες αναπροσαρμογές των όρων εργασίας δεν είναι πρωτόγνωρες, αφού αποτελούν μέρος των μεταρρυθμίσεων για την ανασυγκρότηση της οικονομίας, αλλά ούτε και μεθοδολογικά καινοτόμες (βλέπε τους καταναγκασμούς των μνημονίων). Επιβάλλονται, στο πλαίσιο ενός επιδεινούμενου στην παράτασή του «καθεστώτος εξαίρεσης», που αγνοεί τη διαβούλευση και τον κοινωνικό διάλογο –βασικά συστατικά του εργατικού δικαίου. Η μονομερής διεύρυνση των δυνατοτήτων της εργοδοσίας, επισημαίνουν οι εργατολόγοι της χώρας, ενέχει σοβαρές πιθανότητες να εκτινάξει τις κοινωνικές ανισότητες, να μειώσει το μερίδιο της μισθωτής εργασίας, να μειώσει το εισόδημα της αδήλωτης μισθωτής εργασίας, να προκαλέσει ανισότητες στην κοινωνική προστασία και στην ασφάλιση, να δημιουργήσει πολλές ταχύτητες εργαζομένων, ν’ αλλάξει τις κοινωνικές αντιλήψεις για τον έλεγχο της εργασίας, να επαναθεμελιώσει τον τρόπο και την έκταση της κρατικής παρέμβασης και τελικά να υπονομεύσει την κοινωνική ευημερία, άρα και την αναπτυξιακή πορεία της οικονομίας.

Στον αντίποδα αυτής της ανάγνωσης, ο ΣΕΒ, αποκρυπτογραφώντας τα μηνύματα της πρόσφατης μελέτης του συστήματος ΕΡΓΑΝΗ, προτάσσει την άμεση υιοθέτηση μιας «προληπτικής, ευέλικτης και ολοκληρωμένης στρατηγικής απασχόλησης, με μίγμα ενεργητικών και παθητικών πολιτικών», όπως και τη σύνδεση της στρατηγικής για την απασχόλησης με τα μέτρα για την επανεκκίνηση της οικονομίας, «προκειμένου να σχεδιάζονται και να υλοποιούνται έγκαιρες και αποτελεσματικές πολιτικές απασχόλησης», δηλαδή την πεπατημένη από το 2010 οδό του «καθεστώτος εξαίρεσης».

Εν κατακλείδι, η κυρίαρχη οικονομική σκέψη και πολιτική πέραν των επιμέρους παραλλαγών της δε φαίνεται διατεθειμένη ν’ αλλάξει το βασικό μίγμα πολιτικής παρά τις σοβαρές ενστάσεις, που δημιουργεί η αφόρητη ακολουθία των συναπτών οικονομικών κρίσεων, ιδιαίτερα αναφορικά με τη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων στην αγορά εργασίας. Αμφιλεγόμενες πολιτικές, αμφισβητούμενα αποτελέσματα…

σελφ σερβις (T. 505)
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Δείτε ακόμη...

Οι πιο δημοφιλείς ειδήσεις σήμερα

Αυτοί που διάβασαν αυτό διάβασαν επίσης

Τα πιο δημοφιλή Topics

Οι πιο δημοφιλείς ειδήσεις σε αυτήν την ενότητα

Οι πιο δημοφιλείς ειδήσεις σε άλλες ενότητες

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Συνεντεύξεις / Πρόσωπα

 
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Topics

Αγορά

Τεχνολογία

Τρόφιμα/Ποτά

Ενέργεια/Περιβάλλον

Μεταφορές/Logistics

Εκπαίδευση

Υγεία/Ομορφιά

Ευρωπαϊκή Ένωση

©2020 Boussias Communications, all rights reserved. Κλεισθένους 338, 153 44 Γέρακας, info@boussias.com, Τ:210 6617777, F:210 6617778

ATCOM PRODUCTION